سیدمهدی مسبوق

استاد

تاریخ به‌روزرسانی: 1403/03/24

سیدمهدی مسبوق

علوم انسانی / زبان و ادبیات عرب

رساله های دکتری

  1. کلمه العفو فی الصحیفه السجادیه؛ دراسه دلالیه تاریخیه وصفیه
    ابراهیم کاظم 1402
    إنّ علم الدلاله یُعد جزءًا من علم اللغه والذی یتطرق إلى دارسه المعنى للمفردات او العبارات فی النص والوصول إلى غایه المتکلم او الکاتب، واستعمل علم الدلاله فی النصوص الدینیه کالصحیفه السجادیه التی لها طبقات دلالیه معقده تلعب دوراً فاعلًا ومفتاحًا فی تحدید معنى المفردات، ویهدف هذا البحث إلی التطرق لعلم الدلاله التاریخی والبنیوی لکلمه العفو عن طریق المنهج الوصفی والتحلیلی، کما یحاول لدراسه کلمه العفو من جهه الدلاله اللغویه فی الصحیفه السجادیه، ورسمت اثر هذه الکلمه عبر الازمنه التاریخیه من العصر الجاهلی حتى الاسلامی والتی برزت لنا التطور الدلالی کالتخصیص والتعمیم والرقی والانحطاط الدلالی ونقلت لنا کلمه العفو بدلالتها المادیه والاشیاء المحسوسه معنى خاص مثل (الرسم والتراب والشعر والوفر) وإلى دلالات غیر محسوسه معنویه ووجدانیه، وبهذا خضعت هذه الکلمه من معانیها الوضعیه إلى وجه آخر مظهرًا من مظاهر التطور الدلالی التی ادرجتها الآثار الادبیه التاریخیه والنصوص الدینیه، وتنوعت معانی کلمه العفو الوارده فی الادعیه المبارکه والتی جعلت لها معانی متنوعه منها المغفره والسلامه والمحو واسم من اسماء الله الحسنى والترک والمثوبه بتاثیر السیاق الذی جعل لها معانی اخرى متنوع الدلالات کی یطلق للمتلقی آفاق تشکیلیه وابداعیه، وصور لها الإمام (علیه السلام) معانی لکی ترتقی إلى قصدیه تامه
    خلاصه پایان نامه

  2. تحلیل عوامل متن بودگی در امثال نهج البلاغه بر اساس نظریه دی بوگراند
    عامر عبید 1402
    متن بودگی، با مشخصه های متعدّد و متنوّعی که دارد، موجبات بروز نگرش نویسنده و یا گوینده را فراهم می-آورد. «در سبک شناسی نحوی، نحوه هم نشینی واژگان و نظم ساختار دستوری آن ها مورد اهمیّت است» . به عنوان نمونه، با بررسی کیفیّت واژه چینی در جمله، می توان نحو معیار را از نحو سبک ساز، باز شناخت؛ و در یک دیدگاه جزئی، فردیّت را در سبک اشخاص مختلف، تحلیل نمود. سبک و ساختمان جمله ها نیز، با داشتن انواع متنوّع (گسسته، هم پایه، وابسته، متصل و تو در تو)، تنوّع های سبکی را به وجود می آورند، که از نظر معنایی متفاوتند؛ برای نمونه، سبک گسسته، گروهی از اندیشه های مستقل و جدا از هم را به نمایش می گذارد، این در حالی است که، سبک هم پایه با ایجاد ارتباطات معنایی میان ساخت های نحوی، شتاب سخن را فراوان و موجب پویایی متن می گردد «وجهیّت» نیز، در لایه نحوی مطرح شده و «یکی از روش های کشف دیدگاه، تفکر و اعتقاد نویسنده و نگرش او در ارتباط با محتوای عبارت است که از ساخت نحوی نشات می گیرد و از دیرباز موضوعی بحث برانگیز میان منطقیون و زبان-شناسان بوده است. از نظر لاینز (1977) در «وجهیّت»، نوع نگرش نویسنده نسبت به موضوع و صدق و کذب آن مشخص می گردد»
    خلاصه پایان نامه

  3. تحلیل کاربردشناختی گزاره های اخلاقی در نهج البلاغه
    اکرم ذوالفقاری 1401
    چکیده: کاربردشناسی مطالعه ای دربارۀ ارتباط میان ساختار زبان و کاربرد آن است. این رویکرد زبان شناسانه که بخشی از نظریۀ کلی معنا را تشکیل می دهد به صورت ویژه مربوط به معنای ضمنی و معانی استنباط شده و ناگفته هاست که شنونده در آن بر اساس تجربۀ مشترک دست به استنباط و استنتاج می زند. مهمترین مولفه ها برای تحلیل کاربردشناسانه کنش گفتار، ادب ورزی، استلزام ارتباطی، پیش انگاری و برهان ورزی است که به ترتیب زبان را در بافت کنش انسانی، عدول از اصول همکاری گفتمان، تکیه بر پیش فرض های مشترک و توجه به استدلال و برهان زبانی در تحقق اهداف گوینده مورد بررسی قرار می دهد. کاربست این رویکرد در تحلیل مفاهیم غیربیانی متون مذهبی از جمله نهج البلاغه کارگشا است بخصوص اگر در ابعاد تربیتی و اخلاقی مورد بررسی قرار بگیرد. این پژوهش قصد دارد با روش توصیفی- تحلیلی، گزاره های اخلاقی نهج البلاغه را با رویکرد کاربردشناختی مورد بررسی قرار دهد و کارکرد آن ها را در دریافت و درک مضامین پنهان و مقصود امام (ع( تبیین نماید. از این رو برای هر کدام از مولفه ها یک یا چند موضوع اخلاقی انتخاب شده و در نهایت این نتیجه حاصل شد که راهبردهای کاربردشناختی فرآیند ارتباط را تسهیل و تعابیر و مفاهیم جدیدی را به مخاطب منتقل می کنند که مستقیما بیان نمی شود. از این رو امام (ع) غالبا با در نظر گرفتن قدرت درک مخاطب از بیان صریح فراتر رفته و به روش غیر مستقیم متوسل می شود که بدون توسل به قراین متنی و بافت موقعیتی نمی توان به مقصود ایشان پی برد.
    خلاصه پایان نامه

  4. بررسی مقابله ای ترجمه ابن عربشاه از مرزبان نامه بر اساس الگوی وینه و داربلنه
    سولماز غفاری 1401
    ترجمه بازسازی و بازآفرینی یک متن در زبانی دیگر است که مستلزم تسلط کامل مترجم به عناصر و دلالت-های درون زبانی و برون زبانی متن مبدا و نیز دلالت ها و نشانه های متنی و غیرمتنی زبان مقصد است و به معادل یابی و انتقال واحد ها و صورت های زبانی محدود نمی شود. ارتباط تنگاتنگ میان زبان و ادبیات فارسی و عربی باعث دادوستدهای پرشماری بین این دو زبان شده که از جملۀ آن ها ترجمۀ کتاب «مرزبان نامه» سعدالدین وراوینی توسط ابن عربشاه در سدۀ نهم است. ابن عربشاه مترجم توانمند و چیره دست در ترجمۀ خود رویکردی اقتباسی و آزاد اتخاذ نموده و کوشیده با ایجاد دگردیسی و بازآفرینی متن اصلی بر ترجمه خود لباس تالیف بپوشاند. پژوهش پیش رو با تکیه بر الگوی "وینه و داربلنه" و با هدف ارزیابی و کیفیت-سنجی ترجمۀ ابن عربشاه و تبیین میزان بهره گیری او از مولفه های ترجمۀ اقتباسی سامان یافته است. این الگو با توجه به مولفه های جامع، در دو رویکرد اساسی و مهم یعنی رویکرد مستقیم و رویکرد غیرمستقیم فرآیند ترجمه را مورد بررسی و نقد قرار می دهد. به واسطه رویکرد اول ترجمه بودن کتاب واکاوی می گردد و با استفاده از رویکرد دوم ترجمه اقتباسی مترجم مورد مطالعه قرار گرفته است. هم پوشانی برخی تکنیک ها در روند تحلیل منجر به خلط برخی نمونه ها می شد که با عنایت به این مساله تا حد ممکن سعی شد حدو مرز آن ها مشخص و نمونه ها از هم تفکیک گردد. با توجه به گستردگی حجم کتاب، نمونه هایی در این راستا تحلیل و بر اساس همان توضیحات نمونه های دیگری در جدول ذکر شده است. برآیند پژوهش نشان داد که «فاکهه الخلفاء» ترجمه ای اقتباسی از مرزبان نامه وراوینی است و مترجم با کاربست معادل های همسو با زبان مقصد، جایگزین کردن عبارات ساده به جای ساختارهای پیچیده، افزایش و کاهش معنای واژگان، زبان ترجمه را عادی و طبیعی نموده است. در تطبیق ترجمۀ او با الگوی وینه و داربلنه نیز مشخص شد که مترجم از رهگذر ترجمۀ غیر مستقیم و با بهره گیری از تکنیک های جابجایی، تغییر بیان، معادل یابی و اقتباس، دگرگفتی دیگر از اثر گرانسنگ «مرزبان نامه» ارائه داده است. وی متن مقصد را به گونه ای به افق دید خوانندۀ عرب زبان نزدیک نموده که افزون بر این که زمینۀ خوانایی آن را فراهم نموده باعث شده خوانندۀ عرب زبان به خوبی با متن ارتباط برقرار نماید.
    خلاصه پایان نامه

  5. تحلیل بیست خطبه نهج البلاغه بر اساس نظریه ارتباط کلامی رومن یاکوبسن
    سونیا کهریزی 1400
    چکیده نظریه رومن یاکوبسن یکی از کامل ترین نظریه زبان شناسی معاصر در بررسی آثار ادبی و تعلیمی است. رومن یاکوبسن نظریه پرداز مکتب فرمالیستی پراگ، معتقد است که هریک از اشکال خبری و انشائی پیام اهدافی دارد که در پرتو اهداف ارتباطی آن قابل تبیین است. وی معتقد است که تکیه کلام بر یکی از عوامل شش گانه ارتباط شامل فرستنده، گیرنده، پیام، زمینه، مجرای ارتباطی، و رمزگان است و این ارکان دارای نقش های زبانی شش-گانه ای هستند که شامل عاطفی، ترغیبی، شعری، ارجاعی، همدلی و فرازبانی می شود. این نظریه قابل تطبیق بر خطبه های نهج البلاغه می باشد؛ چه آنکه این خطبه ها از تمام مولفه های مطرح در این نظریه برخوردار است: امام (ع) به عنوان فرستنده، مخاطبان به عنوان گیرنده، محتوای کلام به عنوان پیام، شنیدار در روز ایراد خطبه ها و دیدار در امروز به عنوان مجرای ارتباطی، واژگان به عنوان رمزگان و حوادث و رخداد ها به عنوان زمینه به شمار می روند. نظر به فراوانی خطبه ها در نهج البلاغه، بیست خطبه از این خطبه ها را به عنوان زمینه پژوهش برگزیده و بر اساس روش تحلیلی- توصیفی در پرتو نظریه ارتباط کلامی یاکوبسن با هدف شناسایی و تبیین میزان انطباق مولفه های مطرح در این نظریه بر متن نهج البلاغه مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت.. نتایج این پژوهش نشان داد که نقش های زبانی در خطبه های طولانی جز در موارد اندک با ساخت آن هماهنگ نبوده و امام (ع) هدف خود را بدون صراحت بیان می دارد و تمام ساخت های تعریف شده در نظریه یاکوبسن را با بخشیدن رنگ متناسب با کارکرد مورد نظر به کار می گیرد، و به عنوان مثال می بینیم که دو ساخت ارجاعی و فرازبانی نقش های عاطفی و ترغیبی را ایفا می نمایند. آنچه در این فرایند امام (ع) را یاری می دهد به کارگیری تشبیه، استعاره و نیز جناس و برقراری توازن بین کلمات و مراعات نظیر در کلام ایشان است. در خطبه های کوتاه شاهد آنیم که ساخت های زبانی با کارکرد ارتباطی خود منطبق و همسو بوده و امام (ع) از به کارگیری آرایه های بیانی کاسته و از محسنات بدیعی مانند اقتباس، تضمین و اسلوب حکیم بیشتر بهره می گیرد.
  6. روش شناسی ترجمه واژگان و جملات نشاندار استعاری درخطبه غرّاء و نامه 31 نهج البلاغه بر اساس سطح سبکی گارسس
    ابوذر گلزارخجسته 1399
    ترجمه یکی از اساسی ترین مسائل ادبی دنیای معاصر است، چرا که وظیفه مترجم تنها جایگزینی الفاظ نیست، بلکه به عنوان یک عنصر فعال و میانجی گر، سعی در انتقال معنای متن مبدا و حفظ ساختار زبان مقصد و معیار دارد. نشانداری یک مفهوم زبان شناختی ا ست که با کمک آن می توان کاربرد کم یا زیاد برخی ساخت ها یا مقوله های زبانی و وجود برخی محدودیت ها در کاربرد آن ها را توجیه کرد. مفهوم نشانداری از مفهوم اولیه اش که توسط تربستکوی مطرح شد، به مرور تغییر کرد و وارد دیگر سطوح زبانی شد. علاوه بر نشانداری واجی، نشانداری صرفی، نحوی، التزامی، توزیعی، معنایی و استعاری نیز مورد بررسی و واکاوی محققان زبان شناس قرار گرفت. پژوهش پیش رو با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد زبان شناختی و با هدف کیفیت سنجی و ارزشیابی منتخبی از ترجمه های نهج البلاغه ابتدا به معرفی نشاندار استعاری با تکیه بر استعاره مفهومی و سپس ترجمه ی واژگان و جملات نشاندار استعاری خطبه غرّاء و نامه سی و یکم از نهج البلاغه در پنج ترجمه ی انصاریان، مبشری، فیض الاسلام، زمانی و شهیدی بر اساس سطح سبکی گارسس می پردازد. سطح سبکی دارای ویژگی های مثبت؛ حفظ اسم های خاص با معادل در متن مقصد و حفظ آرایه های ادبی و دارای ویژگی های منفی؛ حفظ ساختارهای متن مبدا، بسط خلاقانه، بسط ساده، اشتباه مترجم، حذف آرایه های ادبی به خصوص استعاره و تغییر در آرایه های ادبی می باشد و به وجود رابطه معکوس بین جنبه های منفی و مثبت و میزان مقبولیت قائل است. بدین معنا که، هر چه مقدار ویژگی های منفی بیشتر باشد، میزان کفایت (دقت مترجم در رساندن پیام مورد نظر) و مقبولیت (میزان پذیرفتنی بودن از نظر خوانندگان زبان مقصد) کمتر است و هر چه ویژگی های مثبت بیشتر باشد، میزان کفایت و مقبولیت زیادتر خواهد بود. نتایج تحقیق نشان می دهد، روش ترجمه انصاریان با حفظ استعاره به عنوان ویژگی مثبت در سطح سبکی گارسس بیشترین همخوانی و مبشری، زمانی و شهیدی به ترتیب در مراحل بعدی قرار دارند و روش ترجمه فیض الاسلام بیشتر با افزوده سازی همخوانی دارد و همچنین روش ترجمه انصاریان از ویژگی منفی کمتر و در مجموع روش ترجمه انصاریان از کفایت و مقبولیت بیشتری برخوردار است.
  7. بررسی تطبیقی شعر پایداری در ادبیات عربی و کردی در نیمه دوم قرن بیستم میلادی؛ مطالعه موردپژوهانه اشعار سمیح قاسم و عبدالله پشیو
    ناصح ملایی 1399
    مطالعات تطبیقی در دو سده اخیر میلادی، افق های گسترده ای را در برابر چشمان ملت های جهان به ارمغان آورده است. تلفیق مطالعات تطبیقی با دنیای پایداری و مقاومت، زوایای گوناگون و پنهان جوهر مشترک انسانی را به ما نشان می دهد، چرا که پایداری انسان در برابر ظلم و ستم همیشگی بوده و نشان از وجود همگونی های فراوانی دارد که تاریخ، گواه آن است. ملت ستمدیده فلسطین و کردستان عراق در نیمه دوم قرن بیستم میلادی به پایداری در برابر ظلم برخاستند و در کنار آنان، شاعران نیز دوشادوش مردم خود جنگیده و آثار پایداری فراوانی آفریدند. پژوهش حاضر ضمن بررسی شعر پایداری سمیح قاسم شاعر معاصر فلسطینی و عبدالله پَشیو شاعر معاصر کردستان عراق در نیمه دوم قرن بیستم میلادی با روش توصیفی - تحلیلی و با تکیه بر مکتب تطبیقی آمریکایی، نمایی کلی از اوضاع شعر پایداری در ادبیات عربی و کردی در بازه زمانی یاد شده ارائه نموده است. ظلم و استبداد از مهم ترین عوامل پیدایش شعر پایداری در ادبیات عربی و کردی نیمه دوم قرن بیستم است. برآیند پژوهش نشان داد که مهم-ترین درون مایه های پایداری دو شاعر، آگاه سازی ملت خویش و دعوت آنان به مبارزه و القای روحیه امید به پیروزی در آینده با تکیه بر نمادهای عربی – اسلامی – مدیترانه ای در شعر قاسم، و کردی – اسلامی – ایرانی در شعر پشیو به منظور برانگیختن شور و حماسه ملی و دینی می باشد.
  8. ارزیابی مقابله ای کیفیت ترجمه های فارسی سوره های « نبا، تکویر، مطفّفین» براساس الگوی گارسس (موردکاوی ترجمه های: مجتبوی، فولادوند، آیتی، صفارزاده، زمانی)
    مرضیه رحیمی آذین 1399
    در دوران معاصر "ارزیابی میزان کیفیت" ترجمه ها به عنوان یکی از اصلی ترین زیرمجموعه های "مطالعات ترجمه"، رشد چشمگیری داشته است. پژوهش های انجام گرفته در این حوزۀ علمی درصدد شناخت انواع ترجمه و بهبودبخشی و کیفیت سنجی آن از طریق ارائۀ چارچوب هایی برای سنجش ترجمه هاست. لذا ترجمه شناسی با تکیه بر نظریات علمی در باب چیستی، سبک ها و راهبردهای ترجمه، به دنبال آن است تا بستری مناسب برای پایه ریزی الگوهای مختلفِ کیفیت سنجی ترجمه ها فراهم آورد. از میان الگوهای مطرح شده، الگوی گارسس، مدلی چندبُعدی و با تکیه بر آراء نظریه پردازانی چون نیومارک و وینی و داربلنه مطرح شده است. این الگو مشتمل بر چهار سطح است که هر کدام زیرگروه ها یا تکنیک های خاص خود را دارند. طبق این الگو، انواع تکنیک های ترجمه، دارای جنبه ها و ویژگی های مثبت و منفی هستند، و مقادیر به کارگیری هر تکنیک از سوی هر کدام از مترجمان، نشان دهندۀ میزان جنبه های مثبت و منفی است. وی براساس مقادیر به دست آمده از تکنیک ها، در نهایت میزان ویژگی های مثبت و منفیِ بیانگر کفایت و مقبولیت ترجمه ها و سپس میزان کیفیت آنها را مورد ارزیابی قرار می دهد. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی از نوع مقابله ای پنج ترجمۀ «آیتی، فولادوند، زمانی، مجتبوی، صفارزاده» از سه سورۀ «نبا، تکویر، مطففین» را به ترتیب با سبک های ترجمه ای «تحت اللفظی، وفادار، معنایی، ارتباطی، آزاد» براساس الگوی گارسس مورد ارزیابی کیفی قرار داده است؛ با تکیه بر آمار و نمودار، مقادیر به دست آمده از تکنیک های به کارگرفته شده از سوی مترجمان مقایسه شده و میزان بهره مندی هر کدام در انواع زیرگروه ها و تکنیک های این آیات از لحاظ کفایت و مقبولیت مشخص گردیده است. برآیند پژوهش نشان داد، به ترتیب براساس بسامد به دست آمده از الف: جنبه های مثبت و ب: جنبه های منفی کفایت و مقبولیت با ارجاع به نمودارها، میزان اولویت ترجمه ها بدین صورت است: الف: 1. صفارزاده،2. مجتبوی،3. زمانی،4. فولادوند،5. آیتی؛ ب: 1. صفارزاده،2. آیتی،3. فولادوند،4. زمانی،5. مجتبوی. براساس مقادیر برآمده از ویژگی های مثبت و منفی، میزان حصول کیفیت ترجمه ها به ترتیب از بالاترین تا کمترین میزان بدین وجه است: 1. مجتبوی 2. زمانی، 3. صفارزاده، 4. فولادوند، 5. آیتی. این مسئله گویای این مطلب است که ترجمۀ آیتی و سپس فولادوند، به علت اه
  9. دراسه تحلیلیه لدور آلیات الزمن السردی فی ضوء نظریه "جیرار جینت" فی عملیه معالجه وتطویر المضمون لقصص" بهاء طاهر" القصیره
    جابر سوسونی ریک 1398
    إن الزمن السردی قد اصبح مفتاحا لفهم الاعمال الادبیه الحدیثه والکشف عن دلالاتها وله دور فاعل فی عملیه تکوین مضمون القصه القصیره الحدیثه. درسنا فی هذه الدراسه اشکال الزمن السردی فی قصه«الخطوبه» لبهاء طاهر فی ضوء نظریه جیرار جینیت وبالاعتماد علی المنهج الوصفی التحلیلی، وبّینا دورها فی عملیه إنتاج الفکره والمضمون وعمق العلاقه بین اشکال الزمن السردی ووجهه نظر الکاتب فی التعبیر عن واقعه ومشاعره، حیث یمکن تصنیف مراحل تطور المضمون فی هذه القصه إلی ثلاثه محاور رئیسه: الحلم، والسلطه، وموت الحلم. وکانت النتیجه ان الکاتب قد عالج کل هذه المحاور بدقه وببعد النظر، حیث نری هندسه متکامله فی توظیف الزمن السردی فی إطار تکوین المضمون، علما بان الشکل والمضمون وجهان لعمله واحده. وتوزیع الادوار علی تقنیات الوقفه، والمشهد، والتواتر، وبراعه الکاتب فی التنقل بین الوقفه والمشهد فی النص، یمضی بالسرد إلی الامام بکل سلاسه ویجعل المضمون ینمو ویتطور. وتغلب علی النص تقنیات المشهد والوقفه الوصفیه ثم التواتر کما ان للاستشراف والتلخیص دورا بارزا فی عملیه تکوین المضمون فی القصه.
    خلاصه پایان نامه

  10. تعادل واژگانی و کاربست آن در فرایند ترجمه قرآن کریم
    علی حسین غلامی یلقون اقاج 1396
    چکیده: واژه «تعادل» که در زبان فارسی از آن با عنوان برابری و در زبان انگلیسی با عنوان (equivalence) و در زبان عربی نیز با عنوان «التکافو» شناخته می شود، یکی از مسائل مهم ترجمه می باشد. برای آن که ترجمه یک متن بتواند از تعادل قابل قبولی برخوردار باشد، مترجم باید همه اجزای متن زبان مبدا را مورد توجه قرار دهد. یکی از مهم ترین اجزای تعادل ترجمه ای را واژگان تشکیل می دهند. برابریابی برای کلمات، سخت ترین بخش ترجمه است که ظریف است و به تجربه، دانش و مهارت فراوان نیاز دارد و این امر در ترجمه متون دینی از حساسیت بیشتری برخوردار است . بنابراین پژوهش حاضر بر آن است تا با رویکرد توصیفی - تحلیلی، فرایند « معادل سازی» و « برابری» را در سطح واژگان در پنج ترجمه فارسی ( ترجمه آقابان معزی، الهی قمشه ای، آیتی، فولادوند، رضایی اصفهانی) از نیمه دوم قرآن کریم بررسی کند. از این رو. پنج مولفۀ معنای ارجاعی، ضمنی، تقابلی، همایشی و آحاد معنایی مورد بررسی قرار می گیرد. برآیند پژوهش نشان می دهد که در مقوله برابریابی واژگانی چالش هایی وجود دارد که گاهی دقت در ترجمه را مورد هدف قرار می دهد. چنانکه در مقوله معنای ارجاعی، چالش هایی همچون ریشه یابی دقیق، نیاز به شناخت واژه در فرهنگ زبان مبدا در زمان استعمال، شباهت شکلی برخی واژگان در زبان مبدا و گاهی شباهت در زبان مبدا و مقصدا، باعث کاستی هایی در ترجمه می شود و توجه به این موارد در عملکرد مترجم موثر می-باشد. در معنای تقابلی و همایشی نیز شناخت بافت کلام و شناخت واژگان هم نشین از ضروریات است که نادیده گرفتن این مساله موجب ضعف برخی ترجمه ها در انتقال معانی شده است. در مقوله آحاد معنایی نیز غفلت از واژگان نشان دار و بی نشان و ساختمان معنایی واژه و عدم تمایز بین واژگان به ظاهر مترادف باعث ارائه معادل های غیردقیقی شده است. در معنای ضمنی نیز از جمله مسائل مهم، روش شناسی در انتقال مفاهیم بلاغی همچون استعاره، کنایه و مجاز است که عدم توجه به آن ترجمه را از دقت به دور می کند. با توجه به آنچه که از نمونه ها بررسی شده آقای رضایی و معزی در بخش معنای ارجاعی نسبت به بقیه بهتر عمل کرده اند. در معنای تقابلی و همایشی نیز ترجمه آقای الهی قمشه ای از آنجا که یک ترجمه آزاد وتفسیری می باشد سعی داشته این هم نشینی را بهتر رعایت کند و به ترجمه معجمی از واژگان بسنده نکند. در م
    خلاصه پایان نامه

  11. مطالعه کاربردشناسی تعادل واژگانی در فرآیند ترجمه خطبه های نهج البلاغه (موردکاوی پنج ترجمه فارسی: دشتی، شهیدی، جعفری، فیض الاسلام و فقیهی)
    فتحی مظفری رسول 1396
    چکیده: در سالیان اخیر مطالعات حوزه ترجمه، جهش چشمگیری را به خود دیده است. پژوهش های صورت گرفته در این حوزه، بیشتر برآن بوده است تا ضمن ارائه تحلیل های علمی و نقادانه از شیوه های ترجمه، بستری را به منظور دستیابی به تعادل ترجمه ای فراهم نماید. این نوع پژوهش ها که رسالت خود را در نشان دادن مسیر دستیابی به تعادل هر چه بیشتر می دانند، دیری است که با ارتباط با دانش معناشناسی و سایر علوم بلاغی و ادبی، در بطن خود، نظریات علمی و سازنده ای را به ترجمه پژوهان ارائه نموده اند. نتایج این پژوهش ها حاکی از آن است که تعادل ترجمه ای، نه تنها در حوزه واژگان؛ بلکه در سایر عناصر متن از قبیل بافت و ساختار نحوی و غیره ... جریان دارد. به دیگر سخن، برای رسیدن به تعادل حداکثری در ترجمه، همه عناصر و اجزای متن دو زبان مبدا و مقصد مورد برابریابی قرار می گیرند. نکته دیگری نیز که ترجمه پژوهان برآن اتفاق نظر دارند این است که هرگز نمی توان در فرایند ترجمه به تعادل کامل دست یافت؛ چرا که امکانات زبانی زبان های مختلف همه در یک سطح قرار ندارند. یکی از مهم ترین اجزای تعادل ترجمه ای را واژگان تشکیل می دهند. واژگان به عنوان سنگ بنای ساختمان متن، با چینش منظم خود در بافت کلام، سازنده معانی مختلفی هستند. در مقوله تعادل واژگانی، برای آنکه بتوان به راهکاری منظم و علمی دست یافت، نخستین گام، آشنایی با انواع مختلف معنا در دانش معناشناسی است. در این پژوهش، تلاش می شود تا با رویکرد توصیفی - تحلیلی، ضمن معرفی برخی اقسام مختلف معانی مطرح در دانش معناشناسی، به نقد و تحلیل عملکرد پنج ترجمه فارسی از خطبه های نهج البلاغه در دستیابی به تعادل واژگانی بپردازیم. در همین راستا با انتخاب شش نوع از معنا در معناشناسی تحت عناوین معانی ارجاعی، تقابلی، همایشی، آحاد معنایی، ضمنی و صرفی، ضمن معرفی اجمالی این نوع معانی و کارکرد آن در فرآیند ترجمه، عملکرد ترجمه های فارسی خطبه های نهج البلاغه را از این منظر مورد واکاوی قرار می دهیم . برآیند پژوهش حاکی از این است که عملکرد مترجمان در مقوله برابریابی دقیق واژگانی با یکدیگر یکسان نبوده است. در مقوله معنای ارجاعی واژگان، چالش هایی همچون هم شکل بودن برخی واژگان در زبان عربی و فارسی موجب لغزش مترجمان در برابریابی شده است. از دیگر سو علی رغم اینکه بافت کلام، نقشی اساسی را در معنایابی ایفا می
    خلاصه پایان نامه

  12. بررسی مقابله ای ترجمه های فارسی الف لیله و لیله مطابق با الگوی ژان رنه لادمیرال بررسی موردی قصه های پریانه ها
    شهرام دلشادتنیانی 1396
    ترجمه از تاریخی کهن برخوردار است که زمان معیّنی را نمی توان برای آن متصور شد. این حوزه از علم در دوران معاصر همزمان با شکل گیری رنسانس و سایر تحولات و پیشرفت ها علمی و ادبی و صنعتی بر سرعت خود افزود تا اینکه امروزه می توان آن را یکی از پرترافیک ترین شاخه های علمی حال حاضر قلمداد کرد. نظریات و دیدگاه های ترجمه بخش بزرگی از مطالعات ترجمه در عصر حاضر را شکل می دهد اما با اندکی دقت و جستجو خواهیم یافت که بیشتر این آراء و نظرات پیرامون دو گرایش و رویکرد سنتی ترجمه یعنی تحت اللفظی و آزاد می چرخد و همچنان نزاع ها و درگیری میان طرفداران ترجمه تحت اللفظی و موافقان آن دایر است؛ با این تفاوت که دیگر از بدیهیات و قواعد ساده و کلی گویی های نقدی قدیم خبری نیست بلکه علم ترجمه در حال حاضر با بسیاری از شاخه های علمی در ارتباط است و نظریات مختلف ریزه کاری های درس ترجمه را کشف و بررسی نموده اند. از جمله تغییراتی که دو رویکرد دیرین ترجمه به خود دید تغییرات اسمی بود که امروزه با عنوان مبداگرایی و در مقابل مقصدگرایی شناخته می گردد. نظریه پردازان را به طور کلی نمی توان در یکی از ردیف ها خاص نشاند بلکه باید با مطالعه نظریات آنها دید که آن نظریه پرداز به کدام گرایش تمایل دارد. در این میان برخی به صراحت علم مبداگرایی و مقصدگرایی را برافراشته اند در تالیفات و دیدگاه ها خود یکی از این دو محور را اساس کار خود قرار داده اند. از جمله مهترین طرفداران مبداگرا آنتوان برمن و مهمترین مقصدگرایان ژان رنه لادمیرال است. لادمیرال در کتاب مشهور خود به نام قضایایی برای ترجمه کردن نظرات و دیدگاه-هایی خود را درباب ترجمه با تاسی از رویکرد مقصدگرایی پی می افکند و سعی دارد با لحاظ کردن جنبه عملی ترجمه نظراتی را ارائه دارد که در عمل و فرایند ترجمه مترجم را یاری رساند و راهی برای ترجمه ای بهتر و خواناتر پیش روی مترجمان بگذارد. رساله حاضر با ارائه دیدگاه لادمیرال و توصیف رویکرد و راهکار او به نقد و بررسی ترجمه های فارسی هزار و یک شب می پردازد. مهم ترین یافته های پژوهش حاضر ضرورت به کارگیری الگوی لادمیرال برای ترجمه متون داستانی و افسانه-ای است که سبب افزایش و تحکیم خوانایی و روانی متن ترجمه شده می گردد. در میان ترجمه های کتاب ترجمه تسوجی از زبانی جذاب، شیوا برخوردار است که تناسب زیادی با رویکرد آزاد و مقصدگرایی لادم
  13. بررسی مقابله ای ترجمه های فارسی الف لیله و لیله مطابق با الگوی ژان رنه لادمیرال
    شهرام دلشادتنیانی 1396
    ترجمه از تاریخی کهن برخوردار است که زمان معیّنی را نمی توان برای آن متصور شد. این حوزه از علم در دوران معاصر همزمان با شکل گیری رنسانس و سایر تحولات و پیشرفت ها علمی و ادبی و صنعتی بر سرعت خود افزود تا اینکه امروزه می توان آن را یکی از پرترافیک ترین شاخه های علمی حال حاضر قلمداد کرد. نظریات و دیدگاه های ترجمه بخش بزرگی از مطالعات ترجمه در عصر حاضر را شکل می دهد اما با اندکی دقت و جستجو خواهیم یافت که بیشتر این آراء و نظرات پیرامون دو گرایش و رویکرد سنتی ترجمه یعنی تحت اللفظی و آزاد می چرخد و همچنان نزاع ها و درگیری میان طرفداران ترجمه تحت اللفظی و موافقان آن دایر است؛ با این تفاوت که دیگر از بدیهیات و قواعد ساده و کلی گویی های نقدی قدیم خبری نیست بلکه علم ترجمه در حال حاضر با بسیاری از شاخه های علمی در ارتباط است و نظریات مختلف ریزه کاری های درس ترجمه را کشف و بررسی نموده اند. از جمله تغییراتی که دو رویکرد دیرین ترجمه به خود دید تغییرات اسمی بود که امروزه با عنوان مبداگرایی و در مقابل مقصدگرایی شناخته می گردد. نظریه پردازان را به طور کلی نمی توان در یکی از ردیف ها خاص نشاند بلکه باید با مطالعه نظریات آنها دید که آن نظریه پرداز به کدام گرایش تمایل دارد. در این میان برخی به صراحت علم مبداگرایی و مقصدگرایی را برافراشته اند در تالیفات و دیدگاه ها خود یکی از این دو محور را اساس کار خود قرار داده اند. از جمله مهترین طرفداران مبداگرا آنتوان برمن و مهمترین مقصدگرایان ژان رنه لادمیرال است. لادمیرال در کتاب مشهور خود به نام قضایایی برای ترجمه کردن نظرات و دیدگاه-هایی خود را درباب ترجمه با تاسی از رویکرد مقصدگرایی پی می افکند و سعی دارد با لحاظ کردن جنبه عملی ترجمه نظراتی را ارائه دارد که در عمل و فرایند ترجمه مترجم را یاری رساند و راهی برای ترجمه ای بهتر و خواناتر پیش روی مترجمان بگذارد. رساله حاضر با ارائه دیدگاه لادمیرال و توصیف رویکرد و راهکار او به نقد و بررسی ترجمه های فارسی هزار و یک شب می پردازد. مهم ترین یافته های پژوهش حاضر ضرورت به کارگیری الگوی لادمیرال برای ترجمه متون داستانی و افسانه-ای است که سبب افزایش و تحکیم خوانایی و روانی متن ترجمه شده می گردد. در میان ترجمه های کتاب ترجمه تسوجی از زبانی جذاب، شیوا برخوردار است که تناسب زیادی با رویکرد آزاد و مقصدگرایی لادم
    خلاصه پایان نامه

پایان‌نامه‌های کارشناسی‌ارشد

  1. چالش های برگردان معانی حروف اضراب در قرآن کریم با تکیه بر ترجمه های مجتبوی، فولادوند، مکارم شیرازی، پورجوادی و زمانی
    رقیه سعادت بصیر 1400
    چکیده: توجه به گستره ی معنایی حروف و ادوات در زبان عربی تاثیر بسزایی در ترجمه ی صحیح و دقیق قرآن کریم دارد و حروف اضراب (بل، ام، او، بلی و لکن) با بسامد نسبتا بالایی که در آیات قرآن دارند از این قاعده مستثنی نیستند و از آنجا که این حروف در زبان فارسی، معادل دقیق و روشنی ندارند که بتوانند معنای مورد نظر را انتقال دهند، در ترجمه این حروف چالشهایی پیشروی مترجمان قرار می گیرد که باعث لغزش آنان در ترجمه و عدم انتقال دقیق معنای آن می شود. بر این اساس پژوهش حاضر به منظور شناخت کارکرد معنایی این حروف در قرآن کریم، و با رویکرد توصیفی- تحلیلی و مقابله ای، فرایند ترجمه حروف اضراب را در پنج ترجمه ی فارسی مجتبوی، فولادوند، مکارم شیرازی، پورجوادی و زمانی از سوره های انبیاء، مومنون، نمل، سبا، صافات، ص و زخرف بررسی نموده است. نتایج بررسی این حروف حاکی از آن است که حرف «بل» با سه معنای اضراب ابطالی و اضراب انتقالی از یک موضوع به موضوع دیگر و اضراب انتقالی از یک مرتبه به مرتبه دیگر در قرآن وجود دارد و حرف «ام» منقطعه در غالب موارد علاوه بر اضراب، دارای معنای همزه استفهام انکاری است و حروف «او»، «بلی» و «لکن» نیز در بطن خود دارای معنای اضراب هستند که عدم دقت نظر به این معانی، ترجمه ها را با چالش مواجه کرده است. و در باره ی عملکرد مترجمان می توان گفت: به ترتیب آقایان زمانی و فولادوند نسبت به سه مترجم دیگر در ترجمه «بل» با معنای اضراب ابطالی موفق عمل کرده اند و در ترجمه معنای اضراب انتقالی از یک مرتبه به مرتبه دیگر، تنها آقای زمانی عملکرد موفقی داشته است و در ترجمه اضراب انتقالی از یک موضوع به موضوع دیگر هیچ یک از مترجمان عملکرد دقیقی نداشته اند و در ترجمه حرف ام منقطعه، مترجمان، بدون توجه به معنای اصلی این حرف، آن را همان با اسلوب ترجمه «ام» متصله ترجمه کرده اند و در ترجمه حرف «او» و «بلی» غالبا نسبت به معنای اضراب آنها بی بوده اند و در ترجمه «لکن»، آقایان فولادوند و پورجوادی نسبت به سه مترجم دیگر عملکردی بهتری داشته اند.
  2. تحقیق و ترجمه کتاب «الصلات بین العرب و الفرس وآدابهما فی الجاهلیه والإسلام» اثر عبدالوهاب عزّام بر اساس الگوی تعادل پویای یوجین نایدا
    حمیدرضا مظفری 1400
    چکیده: کشورهای اسلامی علی رغم تفاوت در زبان و فرهنگ، به دلیل وجوه مشترک و نزدیک بودن به همدیگر از لحاظ موقعیت جغرافیایی، همواره تلاش داشته اند با هم در ارتباط باشند و در زمان های مختلف و به مرور این پیوندها و مراودات را گسترش و در حفظ آن تلاش کنند. پیش از ظهور اسلام و در دوران جاهلی کمابیش این ارتباط وجود داشته، اما با ظهور اسلام، و گرویدن بسیاری از ایرانی ها به دین مبین اسلام، پیوندی محکم تر از قبل میان کشور ایران و کشورهای عربی ایجاد شد. نویسندگان، ادیبان و مورخان از این مسئله هیچ گاه غافل نبوده اند و صلح و جنگ میان این ملت ها همواره از مسائل چالش برانگیز و موضوعات مطرح نوشته های آنان بوده و هست. عبدالوهاب عزّام (زاده 1894 - درگذشت 1959)، شاعر، متفکر، مترجم، دیپلمات و استاد ادبیات در دانشگاه قاهره بود؛ وی توجه ویژه ای به تاریخ به ویژه پیوند میان ایران و عرب ها از خود نشان داده است و از این رو کتاب های پرشماری در این راستا به رشته تحریر درآورده است که از جمله آن ها کتاب ارزشمند تاریخی وی «الصلات بین العرب و الفرس وآدابهما فی الجاهلیه والإسلام » می باشد. از دیرباز یکی از دغدغه های انسان، کشف راهی مناسب برای ارتباط برقرار کردن با سایر اقوام و فرهنگ ها بوده است. در ادوار مختلف، و همزمان با مدرنیته شدن زندگی بشر، چگونگی ارتباط و تعامل میان انسان ها نیز دگرگون شد. ترجمه همان ابزار مناسبی است که به واسطه آن، می توان با فرهنگ سایر ملل مختلف آشنا شد. در دو قرن اخیر، مسئله ترجمه و انتقال مفاهیم از فرهنگی به فرهنگ دیگر، از اهمیت ویژه ای برخوردار شد و نظریه پردازان مطرحی پا در این عرصه نهادند. یوجین نایدا نظریه پرداز و زبانشناس مطرح آمریکایی ترجمه را به دو دسته «صوری» و «پویا» تقسیم می کند. در ترجمه صوری، مترجم به واژگان زبان مبدا متعهد می ماند و تلاش می کند با ترجمه واژه به واژه، مفهوم را به مقصد برساند در حالی که در ترجمه پویای نایدا، آنچه که از اهمیت ویژه ای برخوردار است چگونگی انتقال پیام به مخاطب است و مترجم سعی می کند با ارائه ترجمه ای پویا در راستای حفظ تاثیرگذاری فرهنگ زبان مبدا بر مخاطبان زبان مقصد گام نهد. از اهداف بارز و اصلی این پژوهش که با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده، معرفی کتاب «الصلات بین العرب و الفرس وآدابهما فی الجاهلیه والإسلام» اثر عبدالوهاب عزّامی و برگرد
  3. تحقیق و ترجمه کتاب «حضاره العرب فی عصر الجاهلیه» بر اساس نظریه تعادل پویای یوجین نایدا
    معصومه پویانفرد 1399
    واژه ی جاهلیت، نخستین بار به وسیله ی قرآن و در خصوص زندگی مردمانی که پیش ازاسلام در جزیره العرب می زیستند، به کار رفته است. در واقع جاهلیت، اصطلاحی است که برای بیان نوع اخلاق و رفتار و آداب دینی این افراد به کار می رود. مطالعه ی تاریخ جاهلی از این جهت که می تواند، تاثیر دین اسلام را بر عقاید خرافی عرب نشان دهد و بیانگر اثرگذاری شگرف دین اسلام باشد، حائز اهمیت است. حسین الحاج حسن، نویسنده ی لبنانی تبار، در کتاب " حضاره العرب فی عصر الجاهلیه" به بررسی عقاید و شیوه ی زندگی اعراب جاهلی در دوران پیش از ظهور اسلام، پرداخته است. استناد به آیات قرآن و اشعار جاهلی، از صفات بارز این کتاب است. پژوهش پیش رو کوشیده سه فصل آغازین کتاب یادشده را بر اساس الگوی تعادل پویای یوجین نایدا به فارسی برگرداند. یوجین نایدا، زبانشناس آمریکایی، ترجمه را به دو روش "صوری" و "پویا" تقسیم می کند. در روش صوری واحد ترجمه، کلمه است و این نوع ترجمه به صورت کلمه وفادار می ماند؛ اما ترجمه ی پویا، صرفاً در خدمت پیام است و بر اساس آن، مترجم می کوشد با ارائۀ ترجمه ای پویا همان تاثیر فرهنگ و زبان مبدا، بر مخاطبان مقصد ایجاد شود. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی در صدد معرفی کتاب حضاره العرب فی عصر الجاهلیه و نیز برگردان مفاهیم و پیام این اثر، به صورت طبیعی و نزدیک به زبان فارسی است. بنابراین نظریه ی تعادل پویای نایدا چارچوب ترجمه ی این کتاب قرار گرفته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تطبیق و اجرای نظریه ی پویای نایدا، در ترجمه ی این اثر، موجب روانی و طبیعی بودن زبان آن شده و برای آشنایی فارسی زبانان با کتاب هایی دارای موضوع تاریخی در ادبیات عربی، می تواند مفید باشد.
  4. بررسی مولفه های پایداری در سروده های ابن ابار قضاعی
    حدیث ظفری 1399
    ادبیات همواره عرصه ی به تصویر کشیدن مفاهیم والای انسانی بوده و نهانی ترین صحنه های زندگی بشر را به تصویر می کشد. جنگ و مقاومت به عنوان یکی از مهم ترین جلوه های زندگی بشر، در ادبیات نمود بارزی یافته و توجه ادیبان و شاعران و بالاخص ادیبان و شاعران ملتزم و متعهد را به خود جلب نموده است. یکی از جنگ های مهم تاریخی جنگ میان مسیحیان و مسلمانان است که در تاریخ از آن به عنوان جنگ های صلیبی یاد شده است و به دلیل آثار ویرانگری که بر وطن و اعتقادات مسلمانان داشته انعکاس انکار ناپذیری در ادبیات و آثار شاعران و نویسندگان متعهد یافته است. یکی از شاعران متعهدی که خود شاهد این جنگ ویرانگر بوده و آن را در اشعارش بازتاب داده است ابن ابار قضاعی شاعر اندلسی سده هفتم هجری است. او در جای جای دیوان خود به توصیف صحنه های جنگی که میان مسیحیان و مسلمانان در وطنش اندلس، رخ داده پرداخته است. از این رو پژوهش حاضر بر آن است تا با شیوه ای توصیفی تحلیلی مولفه های پایداری و مقاومت را در شعر او مورد بررسی قرار داده و و مضامین و معانی پایداری را در شعر او نشان دهد. یافته های پژوهش نشان می دهد که دعوت به جهاد و مبارزه، توصیف صحنه های نبرد، امید و روحیه بخشی، ستایش دلاوران، قدرت نمایی، هجو و تهدید دشمنان و ... از مهم ترین بن مایه های پایداری در اشعار او بوده که از طریق آن ها افکار و اندیشه های خود را القا کرده و رسالت خود را به انجام رسانیده است.
  5. بررسی تطبیقی مفهوم وطن در کتاب های فارسی ایران و کتاب های العربیه سوریه در مقطع ابتدایی
    سبلی الدنیا 1399
    یکی از موضوعاتی که قابلیت بررسی در حوزه ی ادبیات تطبیقی را دارد، محتوای کتاب های درسی و چگونگی پرداختن به مسائل گوناگون برای مخاطبین دانش آموز است. وطن و هویت ملی از مضامینی است که همواره مورد توجه آموزش و پرورش بوده و در کتاب های درسی کشور های مختلف به شکل های گوناگون بدان پرداخته شده است. پژوهش حاضر بر آن است تا بر اساس مکتب آمریکایی در ادبیات تطبیقی، به مفهوم وطن و هویت ملّی در کتاب های فارسی ایران و کتاب های العربیه ی سوریه در مقطع ابتدایی بپردازد. در هر دو کشور، مقطع ابتدایی شش سال است. آثار مورد بررسی نیز، شش کتاب فارسی و شش کتاب عربی، بر اساس آخرین تغییرات کتب آموزشی در ایران و سوریه است. یافته ها در خصوص مقایسه ی مفاهیم و مولفه های اصلی وطن در ایران، نشان می دهد که در کتاب های فارسی دوره ی ابتدایی، هویت دینی و مذهبی و مولفه های وطن اسلامی بیش ترین ضریب اهمیّت را داراست. درحالی که در کتابهای العربیه، توجه به زبان و خط عربی از سویی و نپرداختن به مولفه های دینی و مذهبی از سوی دیگر، جلب توجه می کند.. در کتابهای هر دو کشور، ستایش رزمندگان و شهدای راه وطن و معرفی جاذبه ها و میراث های طبیعی، جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی دیده-می شود. کم توجهی نسبت به هویت قومی از موارد مشترک در کتابهای هر دو کشور است.
  6. تجلی مضامین و مفاهیم دینی در شعر عبدالله بن رواحه
    ابراهیم عزیزی 1398
  7. معناشناسی تاریخی و توصیفی واژه «فتح» در قرآن کریم
    اکرم راد 1398
    دانش زبان شناسی و معناشناسی، دانش های نو بنیانی هستند که به بررسی زبان و معانی آن می پردازند و در کشف معنا و محتوا، موثر و راه گشا می باشند، دانش معناشناسی جایگاه ویژه ای در مطالعات دینی و علوم قرآنی دارد؛ زیرا روابط معنایی بین مفاهیم مختلف را شناسایی و شبکه ای از معانی مرتبط به هم دیگر را استخراج می کند؛ از این رو توجه به دستاوردهای معناشناسی امری اجتناب ناپذیر در علوم قرآنی است. پژوهش پیش رو بر آن است که با روش توصیفی تحلیلی و با رویکرد معناشناختی تاریخی، تحولات معنایی واژه «فتح» را در متون پیش از اسلام مورد شناسایی قراردهد و ضمن بازشناسی معنای لغوی و اصطلاحی واژه، با بهره گیری از معناشناسی توصیفی ارتباط آن را با واژه های هم نشین از طریق بررسی هم خانواده های معنایی و واژه های جانشین از طریق هم خانواده های لفظی مورد تحلیل قرار داده و هرچه بهتر و بیشتر به شبکه معنایی این واژه دست یابد. یافته های پژوهش نشان می دهد که اصل واژه «فتح» به معنای گشودن و ضد اغلاق است. «فتح» به عنوان یکی از واژه های پر بسامد به کاررفته در قرآن کریم در محور هم نشینی با واژگانی چون باب و قریب و بین و... به کار رفته و در محور جانشینی با واژگانی چون دخل، نصر، حکم و قضی و...آمده و دارای هم معنایی نسبی است. پربسامدترین واژه های هم نشین «فتح» به ترتیب واژگان «باب»، «قریب» و «بین» است و واژگان «دخل»، « نصر» و «حکم و قضی» به ترتیب جانشین های این واژه به شمار می روند.
    خلاصه پایان نامه

  8. معناشناسی تاریخی و توصیفی واژه های عذاب و عقاب در قرآن کریم
    مریم عظیمی 1397
    دانش معناشناسی جایگاه ویژه ای در مطالعات دینی و علوم قرآنی دارد؛ زیرا روابط معنایی بین مفاهیم مختلف را شناسایی و شبکه ای از معانی مرتبط به هم دیگر را استخراج می کند؛ از این رو توجه به دستاوردهای معناشناسی امری اجتناب ناپذیر در علوم قرآنی است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی(با تکیه بر شیوه ی کتابخانه ای) در پی آن است که از طریق معناشناسی تاریخی، تحولات معنایی واژگان «عذاب» و «عقاب» را در متون پیش از اسلام مورد شناسایی قراردهد و ضمن بازشناسی معنای لغوی و اصطلاحی واژگان، با به کار گیری معناشناسی توصیفی ارتباط آن دو را با واژه های هم نشین از طریق بررسی هم خانواده های معنایی و واژه های جانشین از طریق هم خانواده های لفظی مورد تحلیل قرار داده و هرچه بهتر وبیشتر به حوزه ی معنایی این واژگان دست یابد. اصل واژه ی «عذاب» منع و محروم شدن از اموری است که انسان نسبت به آن اشتیاق دارد و عقاب مجازاتی است که به دنبال عمل سوء می آید. «عذاب» به عنوان یکی از پر بسامدترین واژه های به کاررفته در قرآن کریم در محور هم نشینی با واژگانی چون کفر، ظلم، کبر، نفاق و...قرار گرفته و در محور جانشینی با واژگانی چون حبط، عقاب، نار، جهنم و...دارای هم معنایی نسبی است. پربسامدترین واژه ی هم نشین «عقاب» وا ژه ی «اخذ» است و واژه هایی چون نار، جحیم، خاسرین، عذاب و ...از جانشین های این واژه به شمار می روند. بررسی واژگان «عذاب» و «عقاب» در دو محور هم نشینی و جانشینی سبب کشف لایه های معنایی و استخراج مولفه های معنایی این دو واژه در قرآن کریم می گردد.هم چنان که واژه های هم نشین در واقع عوامل زمینه ساز«عذاب» و «عقاب» محسوب می شوند و واژگان جانشین درهر آیه از آیات قرآن نمایان گر «عذاب» و «عقاب» می باشند .
    خلاصه پایان نامه

  9. معناشناسی تاریخی و توصیفی واژه های حلال و حرام در قرآن کریم
    مریم زارعی 1397
    دانش زبان شناسی و معناشناسی، دانش های نو بنیانی هستند که به بررسی زبان و معانی آن می پردازند و در کشف معنا و محتوا، موثر و راه گشا می باشند، قرآن کریم متنی زبانی است که از زمان نزول تا عصر حاضر توجه اندیش مندان و پژوهش گران را به خود معطوف داشته است، توجه به جایگاه مهم معانی واژگان قرآن در دست یابی به فهم دقیق تر متون قرآن و پژوهش و واکاوی در زمینه ی معنا شناسی واژگان قرآن، امری حائز اهمیت و ارزش مند می باشد زیرا واژه ها به عنوان عناصر اصلی متن قرآن کریم، گام نخست در فهم متن قرآن را به خود اختصاص می دهند، هدف این پژوهش، شناخت تحولات معنایی واژه های «حلال» و «حرام» از طریق معنا شناسی تاریخی در متون قبل از اسلام است و نیز در پی آن است با بهره گیری از معنا شناسی توصیفی و بررسی هم نشین ها و جانشین های این واژگان، حوزه ی معنایی این دو واژه را گسترش دهد، این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر شیوه ی کتاب خانه ای صورت گرفته است، نتایج پژوهش نشان می دهد واژه ی «حلال» و مشتقات «حلّ» 51 مرتبه و واژه ی «حرام» و مشتقات «حرم» 83 مرتبه در قرآن کریم آمده و این بیانگر اهمیت بالای این دو واژه می باشد. واژه ی «حلال» از «حلّ العقد» گرفته شده و دارای معنای استعاری رفع ممنوعیت یا جایز بودن می باشد، و مشتقات دیگر«حلّ» در معانی حلیّت (جایز و مباح بودن)، نزول و فرود، و وجوب آمده و واژه ی «حرام» از «حرم» به معنای منع گرفته شده و مشتقات دیگر «حرم» در معانی حرمت (شرعی و یا تکوینی) و احترام (شرافت) می باشد، مهم ترین واژه ی هم نشین «حلال» واژه ی «طیب» است که با بررسی این واژه، به جانشینی فعل «کُلُوا» و «انْکِحُوا» که در ظاهر فعل امر اما در اصل معنای مباح و جایز بودن را دارا می باشند برای افعال مشتق از «حلّ» دست می یابیم، و نیز «المیته، الدّم، لحم الخنزیر، ما اهل به لغیر الله، فسق، رجس، فواحش، اثم، خبائث، و ...» هم نشین های مشتقات «حرم» می باشند که از بررسی این هم نشین ها، جانشینی افعال «إجتنبوا، لا تاکلوا، لا تقربوا، لا تنکحوا، لا تعاونوا» برای مشتقات «حرم» به دست می آید.
    خلاصه پایان نامه

  10. بررسی و تحلیل سیمای اهل بیت(ع) در شعر ابوالعباس الجراوی
    حسین رجبی اعلا 1397
    ابوالعباس الجراوی از جمله شاعران دوره موحدین در سال 609 هجری قمری برابر با 1212م متولد شد. او منسوب به جراوه است که نام مکانی در آفریقا بین قسطنطنیه و قلعه بنی حماد می باشد. وی شاعر مقرّب منصور یعقوب بن عبدالمومن و ناقد شعر و شاعران بود. از آثار او دیوان شعر و صفوه الادب و نخبه کلام العرب است که به الحماسه المغربیه نامبردار است. دیوان او دارای مضامینی چند در مدح و رثای اهل بیت علیهم السلام و هجو دشمنان ایشان و بث الشکوی است و نشان از این دارد که پرداختن به سیمای اهل بیت، وجهه همت او بوده است. خصوصیت بارز این گونه اشعار، صدق عاطفه و اخلاص واقعی است. رثا از جمله مضامین شعری است که الجراوی به طور ویژه به آن پرداخته است. عمده مرثیه های او در سوگ سید الشهدا علیه السلام و بیان مصائب و مظلومیت اوست. وی حوادث و فجایع جانگداز صحنه کربلا را با لحنی آکنده از غم و اندوه به تصویر کشیده و خاندان بنی امیه را به خاطر ظلمی که در حق ابا عبدالله انجام دادند، نکوهش کرده است. از جمله سروده های معروف در رثای امام حسین(ع)، منظومه ابوالعباس الجراوی برای منصور، یکی از خلفای موحدین است که درآن معلقه امروالقیس را تخمیس نموده است. این سروده دارای نوعی عاطفه حزن انگیز و حسرتی است که از وجود شاعر برمی آید. در مدح امام علی(ع) نیز ابیاتی چند دارد و ایشان را نور اسلام و پیشوای هدایت گر می داند که وجود انسان ها را از نورخود نورانی و روشن می کند. این امر را می توان از خلال اشعارش دریافت، چنانکه در هنگام مدح اهل بیت،محبت و ارادت خالص خود را نمایان می کند و در هنگام رثا، حزن و اندوه واقعی خود را در قالب اشعارش نشان می دهد و در وقت هجو، از عاطفه خشم بهره می برد و اشعاری کوبنده می سراید.0 این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی به بررسی و توصیف زندگی و شعر شاعر عصر موحدین ابوالعباس الجراوی و نیز ویژگی های شعر ایشان و عوامل سیاسی، اجتماعی، علمی و ادبی اثرگذار در زندگی و شعر شاعر، می پردازد. ابوالعباس الجراوی، با سرودن اشعار فراوانی در موضوعات مدح و رثای اهل بیت و هجو دشمنان ایشان و نیز بث الشکوی از مصیبت های وارده بر آنها، به خصوص امام حسین علیه السلام، ابراز اندوه فراوان نموده است. مهمترین ویژگی ها و صفات اهل بیت در شعر شاعر، مظلومیت، ظلم ستیزی، زیربار زور نرفتن، آشکار کردن چهره واقعی دشمنان اسلام، حقانیت در حکو
    خلاصه پایان نامه

  11. نقد و بررسی ترجمه جملات موکد با نون تاکید در قرآن کریم
    افسانه مصباحی همراه 1396
    یکی از روش‎های بیانی متداول و مرسوم در هر زبانی اسلوب تاکید است. تاکید آن است که سخنی را اعم از کلمه یا جمله و یا گروه با وسایل دستوری یا معنایی به منظورهای بلاغی مورد توجّه قرار دهیم و به آن شدّت یا کمال یا روشنی بخشیم (فرشید‎ورد، 1354 :386)‎. به این معنا که هرگاه متکلّم بخواهد بر نکته‎ای خاص از سخنانش اهتمام و توجّه بیشتری نشان دهد و ذهن مخاطب خود را به آن نکته جلب نماید از این روش استفاده می‎کند‎. تاکید گاه عام است و کلیّت دارد یعنی طرق تاکید شامل همه یا بیشتر اقسام کلمه و جمله و گروه می‎شود مانند تاکید به وسیله تکرار یا تاکید به وسیله مترادف‎، و یا خاص است یعنی فقط به یکی از اقسام کلمه یا یک جمله اختصاص دارد‎، مثلاً به اسم یا فعل یا قید و یا جمله (همان‎‎: 386)‎. در زبان بسیار غنی عربی‎، اسلوب های متعدّد تاکیدی وجود دارد‎؛ یکی از متداول ترین این اسلوب ها استفاده از نون تاکید در فعل است که باعث تاکید معنای آن می‎گردد (فاضلی، 1352 :552 )‎.
  12. همگونی ها و ناهمگونی های فخر در شعر ابوفراس حمدانی و طالب آملی
    اعظم حاجی زاده 1395
    الادب المقارن هو العلم الذی یکشف عن التشابهات الثقافیه والسیاسیه والاجتماعیه واختلافاتها بین الادبین المختلفین ویحاول تقریب الاذهان وتوحید الامم عبر الکشف عن اوجه الائتلاف بینهم. یعدّ الفخر من الاغراض الشعریه المشترکه بین الآداب المختلفه تطرق إلیه الشعراء العرب وغیرهم طیله العصور الادبیه المختلفه. ابوفراس الحمدانی من الشعراء العرب الذین تناولوا الفخر. قد ولد ابوفراس فی اسره عربیه اصیله لهم اجمل الصفات وکان هذا الامر مدعاه لفخره. یضاهی طالب آملی فی الادب الفارسی ابا فراس فی انشغاله بالفخر والاثره إذ إنه قد اکثر من الفخر بفضائله ومقدرته الشعریه. نحاول فی هذه الدراسه ان نقارن بین فخر الشاعرین. نهدف من خلاله إلى معرفه سعه الفخر وکیفیته فی شعرهما على ضوء المدرسه الامریکیه. توصلت الدراسه إلى ان فخر ابی فراس اتصف بشمولیه وعمومیّه کما یکون الحال فی فخر طالب و ان معظم اشعار طالب آملی انصبّت فی خدمه الفخر الذاتی وفیما ان ابافراس قد عمد إلى الفخر الحربی. ومن اهم العوامل التی دعت ابافراس الى انشاد الشعر الفخری هو کون اسرته عربیه صمیمه لهم احسن الصفات، والعامل الرئیس فی فخر طالب آملی هو کونه ملک الشعراء یتفوّق اقرانه ولایشقّ غباره احد من الشعراء.
    خلاصه پایان نامه

  13. ترجمه و تحقیق کتاب ژنتیک و شبیه سازی
    بابک بهادری 1395
    از جمله شیوه های جدید دستیابی به معانی واژگان که از زمان پیدایش آن در دانش معنی شناسی دیری نمی گذرد، فرآیند تجزیه و تحلیل مولفه های معنایی واژگان است. در این روش، برای پی بردن به ماهیّت دقیق و همچنین تفاوت های معنایی بین واژگان به نسبت هم معنا، اجزا و آحاد تشکیل-دهنده معنای یک واژه مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد و با تبیین تفاوت های موجود بین آحاد معنایی مختلف، علاوه بر دستیابی به معنای دقیق، ظرافت ها و تفاوت های معنایی بین واژگان مترادف نیز کشف خواهد شد. مطالعات کنونی ترجمه، درصدد آن است تا با کاربست نظریه های جدید معنی شناسی در حوزه ترجمه، راه گشای مترجمان و ترجمه پژوهان برای تحقق تعادل ترجمه ای باشد. در این جستار کوشیده ایم تا ضمن معرفی این روش به عنوان رویکردی نوپا در حوزه معنی شناسی، با روشی توصیفی- تحلیلی به نحوه بر ابریابی واژگان بر مبنای تحلیل مولفه ای اشاره نماییم. در این راستا با انتخاب پنج ترجمه فارسی از خطبه های نهج البلاغه شامل ترجمه های آقایان جعفری، دشتی، شهیدی، فقیهی و فیض الاسلام به واکاوی عملکرد مترجمان در شیوه ترجمه شماری از واژگان نشان دار نهج البلاغه و شیوه انتقال مولفه های معنایی چنین واژگانی پرداخته ایم. بـرآیند این جسـتار حاکی از آن است که توجه ناکافی به آحاد تشکیل دهنده معنای یک واژه، علاوه بر این که در انتقال سبک و ایدئولوژی نویسنده تاثیر سوئی برجای می گذارد، زمینه ساز برابریابی غیردقیق واژگان نیز خواهد شد.
    خلاصه پایان نامه

  14. ترجمه و تحقیق کتاب زیبایی شناسی سخن پژوهش زیبایی شناسی بلاغی و نقدی
    هنادی جمعه فلاحیه زاده 1395
    یکی از کارآمدترین روش های فهم متن، روش سمانتیک یا معنی شناسی است که در این بین، معنی شناسی هم زمانی یا توصیفی به مطالعۀ علمی شناخت یک واژه و یا اصطلاح در بافت کلام می پردازد. در این نوع معنی شناسی، توجه به بافت زبانی و همچنین واژه های همنشین یک واژه یا اصطلاح می تواند مترجم را در برقراری پیوند منسجم بین واژگان متن و در نتیجه تولید معنایی دقیق و منطبق با زبان مبدا، یاری نماید. با توجه به صبغۀ ادبی نثر نهج البلاغه و همچنین انسجام و تناسب فزاینده ای که در بافت آن دیده می شود، در این جستار کوشیده ایم تا ضمن شناخت اهمیت بافت زبانی، به بررسی و تبیین عملکرد شماری از ترجمه های فارسی خطبه های نهج البلاغه در اهمیت بخشی به مقولۀ همنشینی واژگان و بافت زبانی به منظور دستیابی به تعادل ترجمه ای بپردازیم. بدین منظور با بررسی سه مولفۀ عطف واژگان هم معنا به یک دیگر، چگونگی اسناد واژگان به یک دیگر و همچنین اضافۀ واژگان چندمعنا به برخی واژگان خاصّ و معیّن، به نقش بافت کلام و واژگان هم آیند در برابریابی ترجمه ای اشاره نموده ایم. برآیند این جستار نشان می دهد که عدم توجه به موقعیت واژگان در متن زبان مبدا، مترجمان را در برابر یابی واژگان چندمعنا به چالش کشیده است و در برخی موارد نیز نادیده گرفتن تحولات شیوۀ اسناد اجزای کلام به یک دیگر و در نتیجه تغییر معنای واژگان متوالی در بافت کلام، از دقّت و انسجام برخی ترجمه ها کاسته است.
    خلاصه پایان نامه

  15. سرچشمه های مضامین حکمی و اخلاقی در شعر محمود وراق
    علیرضا رضاییان وقار 1394
    نوستالژی یا غم غربت در اصطلاح به حسرت گذشته و احساس بیگانگی و بیزاری از واقعیات موجود گفته می شود. این اصطلاح از حوزه ی روان شناسی وارد هنر و ادبیات شد و در ادبیات عبارت از رفتاری است ناخودآگاه که در شاعر یا نویسنده روی می دهد. ابن نُباته(686 -768هـ) امیر شعرای مصر سالیان دراز دور از زادگاهش، در سرزمین شام زندگی کرده است؛ از این رو غم غربت یکی از درون مایه های اصلی شعرش است. او در چکامه های خود حسرت گذشته و دلتنگی حاصل از آن را با ابزارهای زبانی و تصویرهای شعری گوناگون بیان می کند و برای رهایی از وضع نامطلوب کنونی خود تلاش می کند جایگزینی پیدا کند. واکنش روانی شاعر در برابر این غم غربت عمدتا به صورت یاد کرد حسرت آمیز ایام وصال معشوق، شکایت از روزگار خزان دیده ی پیری، غم دوری از وطن، سوگ عزیزان، خاطره های جمعی، باستان گرایی و غربت اجتماعی است. این پژوهش ابتدا به بیان رابطه ی میان نوستالژی، دانش روان شناسی و مکتب رومانتیسم می پردازد و سپس مفاهیم و مولفه های نوستالژی را در دیوان این شاعر تازی مورد بررسی و تحلیل قرار می دهد.
    خلاصه پایان نامه

  16. ترجمه و تحقیق کتاب زیبایی شناسی سخن
    مریم خادمی 1394
    همزمان با انقلاب مشروطه در ایران و انقلاب مردم عراق علیه عثمانی ها، شعرایی پا به عرصۀ ادبیات نهادند که وطن خواهی و میهن دوستی یکی از مضامین مشترک اشعارشان است؛ میهن دوستی این شاعران در قالب موضوعاتی چون استعمار ستیزی، عدالت خواهی، نفی استبداد، آزادی طلبی و... خود را نشان داد؛ این شاعران خواهان آزادی و پیشرفت کشورشان بودند و رشد و ترقی وطن خود را در گرو آزادی بیان و اندیشه و گاه آزادی زنان می دیدند، برخی از آنان با تاسی از فرهنگ مغرب زمین، آزادی زنان از قید و بند حجاب را نوعی گام نهادن در مسیر رشد و پیشرفت تلقی می کردند و در اشعار خود، خواهان تحقق این خواسته بودند. از جملۀ این شاعران بهار و زهاوی دو شاعر بنام معاصر ایران و عراق است که هر دو در یک دورۀ زمانی می زیستند و با یکدیگر دوستی دیرینه و مفاوضات ادبی داشتند، آن دو در روزگاری زندگی می کردند که بسیاری از مسایل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی دو کشور بسیار شبیه به یکدیگر است؛ بهار در عصر خفقان آور مشروطه و شاهان قاجار و زهاوی در دوران پر اختناق سلاطین عثمانی زندگی می کرد.
    خلاصه پایان نامه

  17. بررسی ویژگی های زبانی و بیانی سه قصیده مدحی ابوالعلاء معری
    مهری قادری بیباک 1394
  18. ترجمه و تحقیق کتاب فی النقد الادبی
    مهناز سلیمانی اتفاق 1393
    یکی از عوامل زیبایی شعر، موسیقی است که در صورتی که با موضوع تناسب داشته باشد نقش به سزایی در تاثیر گذاری شعر و انتقال معنا و عاطفه ی نهفته در آن به مخاطب دارد. ابن ابار قُضاعی (595-658ھ) ادیب، نویسنده و شاعر نامدار دوره ی موحدین در اندلس است که اشعار فراوانی در موضوعات گوناگون سروده است؛ او با سرودن اشعاری با موضوع مقاومت به یاری مسلمانان اندلس شتافته و حمیت و غیرت آنان را در پاسداری از شهرهای اسلامی برانگیخته است، از جمله قصاید مشهور وی سینیه ی اوست که در آن به مدح پادشاه تونس می پردازد و در ضمن آن مصایب وارده بر مردمان بلنسیه - یکی از شهرهای اندلس که مورد تاراج صلیبیان قرار گرفت- را به تصویر می کشد و او را به یاری آنان فرا می خواند. ابن ابار با انتخاب بحر بسیط که بهترین بحر برای بیان حزن و اندوه و درخواست کمک و یاری است و همچنین با قافیه ای زیبا و ملایم و به کار گیری محسنات لفظی و معنوی همچون جناس، سجع، طباق، ارصاد و سایر افزاینده های موسیقایی توانسته احساسات شاعرانه ی خود و فریاد کمک خواهی ساکنان بلنسیه را به پادشاه منتقل کند و او را تحت تاثیر قرار دهد و به یاری مسلمانان تشویق نماید.
    خلاصه پایان نامه

  19. بررسی زیبایی شناسی تصاویر ادبی آیات جهاد در قرآن کریم
    مریم علی کرمی 1393
  20. زیباشناسی تصاویر ادبی آیات جهاد در قرآن کریم
    مریم علی کرمی 1393
  21. بررسی تطبیقی دین مانی در متن های عربی
    نصراله عزیزی معزدهقان 1393
  22. بررسی تطبیقی قید در دستور زبان فارسی و عربی
    عاطفه راهواریان 1392
  23. بررسی تطبیقی طنز در اشعار ابوشمقمق و انوری
    اصغر احمدی طیب 1392
  24. جلوه های پایداری در اشعار عصر زنگیان با تکیه بر اشعار ابن قیسرانی، ابن منیر طرابلسی و ابن قسیم حموی
    سارا اسدی 1392
  25. زیبایی شناسی صور خیال در دیوان ابن حمدیس الصلقی
    محمد احمدی ازندریانی 1392
  26. بررسی هنر تصویرگری در وصفیات ابن زیدون
    ظریفه شکوهی 1392
  27. بررسی موسیقی در دیوان خنساء
    نرگس نسیم بهار 1390
  28. بررسی پدیده نوستالژی در اشعار دوره ی مرابطین (بررسی موردی: ابن خفافه، اعمی التطیلی، ابن زقاق)
    نسرین عباسی 1390
  29. بررسی و تحلیل آرایه های بدیعی لزومیات ابوالعلاء معری
    مهدی ترکاشوند 1390